Στη συνέχιση των ανασκαφικών εργασιών στην Αρχαία Θουρία με ανάθεση 30.000 ευρώ προχώρησε η “Φάρις” στο πλαίσιο της τριετούς προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης μεταξύ του Δήμου Καλαμάτας, του Υπουργείο Πολιτισμού, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της Κοινωφελούς Επιχείρησης του Δήμου “ΦΑΡΙΣ”. Η συμβολή του Δήμου Καλαμάτας είναι 90.000 ευρώ, (30.000 ευρώ ανά έτος), για τη συνέχιση των αρχαιολογικών ερευνών και αφορά τα έτη 2025-2026 και 2027. Φορέας εποπτείας είναι το ΥΠΠΟ, δια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, φορέας χρηματοδότησης είναι ο Δήμος Καλαμάτας, ενώ την υλοποίηση και διαχείριση του έργου έχει αναλάβει η Κοινωφελής Επιχείρηση Δήμου Καλαμάτας «ΦΑΡΙΣ» με τις αρμόδιες Υπηρεσίες της.
Τι αναφέρεται μεταξύ άλλων στην εισήγηση της “ΦΑΡΙΣ”:
«Η ΦΑΡΙΣ συμμετέχει στην από 27/5/2022 με προγραμματική σύμβαση μαζί με το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, την Περιφέρεια Πελοποννήσου, και το Δήμο Καλαμάτας, η οποία έχει ως αντικείμενο, τη συνέχιση των αρχαιολογικών ερευνών στην Αρχαία Θουρία Μεσσηνίας, υπό την διεύθυνση της Δρος Ξένης Αραπογιάννη.
Στα πλαίσια υλοποίησης της προγραμματικής κρίνεται απαραίτητη η ανάθεση σε εξωτερικό συνεργάτη της διοικητικής και οικονομικής υποστήριξης του ανασκαφικού έργου που υλοποιείται στην Αρχαία Θουρία.
Ενδεικτικά οι εργασίες που απαιτούν διοικητική & οικονομική υποστήριξη σύμφωνα με την υπ’ αριθμό Νο11 /2025 μελέτη είναι οι παρακάτω:
Ο προϋπολογισμός της μελέτης Νο 11/2025 ανέρχεται συνολικά στο ποσό των τριάντα χιλιάδων ευρώ (30.000€), συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%. Το ποσό των 10.000€ (με ΦΠΑ) θα βαρύνει το προϋπολογισμό του 2025 και συγκεκριμένα τον κωδικό 66.12.64.98, ενώ το υπόλοιπο των 20.000 € αντίστοιχα, τον προϋπολογισμό του 2026.
Σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα απο το 2009 έως σήμερα έχουν έρθει στο φως από την αρχαιολογική σκαπάνη
Συστηματικές ανασκαφικές έρευνες οι οποίες άρχισαν το 2009 υπό την αιγίδα της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας με τη διεύθυνση της Δρος Ξένης Αραπογιάννη έφεραν στο φως σπουδαίες αρχαιολογικές ανακαλύψεις για την αρχαία Θουρία.
Στην περιοχή της Αίπειας αποκαλύφθηκε το Ασκληπιείο της Θουρίας, για το οποίο δεν υπήρχε καμία μαρτυρία από αρχαίους περιηγητές ούτε από σύγχρονους εξερευνητές. Το Ασκληπιείο, βρίσκεται εκτός των αρχαίων τειχών και αναπτύσσεται σε τεχνητό άνδηρο που το συγκρατούν δύο ισχυροί αναλημματικοί τοίχοι. Στο κέντρο του τεμένους βρίσκεται ο δωρικός ναός αφιερωμένος στον Ασκληπιό και την Υγεία μπροστά στον οποίο αποκαλύφθηκαν οι βωμοί όπου τελούνταν οι θυσίες προς τιμήν του θεού. Ο ναός περιβάλλεται από τις δυο πλευρές του με ιωνική στοά πίσω από την οποία βρίσκεται το κτίριο του εγκοιμητηρίου, όπου φιλοξενούνταν οι ασθενείς που κατέφευγαν στο Ασκληπιείο για να θεραπευτούν. Τα πλούσια ευρήματα των ανασκαφών (κεραμική, ειδώλια, ιατρικά εργαλεία κλπ) καθώς και το σημαντικό επιγραφικό υλικό έχουν δώσει πολύτιμες πληροφορίες για τη λειτουργία του ιερού καθώς και για τη δημόσια ζωή της αρχαίας πόλης. Το ιερό του Ασκληπιού στη Θουρία λειτούργησε από τα τέλη του 4 ου αι. έως τον 1ο αι. π.Χ. Στο πλαίσιο των ανασκαφικών ερευνών που πραγματοποιήθηκαν κατά το χρονικό διάστημα 2009-2020 στην περιοχή όπου εξαπλώνεται η αρχαία πόλη, ήλθαν επίσης στο φως τα θεμέλια μεγάλων δημόσιων οικοδομημάτων, λείψανα κατοικιών, φρέατα ύδατος και αρχαίοι τάφοι.
Το έτος 2016, κατά τη διενέργεια δοκιμαστικών ανασκαφικών τομών εντοπίστηκε στη θέση «Ελληνικά» στην καρδιά της αρχαίας πόλης, το αρχαίο θέατρο της Θουρίας που χρονολογείται στους ελληνιστικούς χρόνους.
Η συστηματική ανασκαφή, που διενεργήθηκε κατά τα έτη 2016 – 2020 και συνεχίζεται έως σήμερα, έφερε στο φως ολόκληρη την περιφέρεια της ορχήστρας του θεάτρου διαμέτρου 16,30 μ., με τον αποχετευτικό αγωγό που την περιβάλλει, καθώς και το φρέαρ στο οποίο διοχετεύονταν τα όμβρια ύδατα. Επίσης, αποκαλύφθηκε η πρώτη σειρά των εδωλίων στη θέση τους, καθώς και το κατώτερο τμήμα του κοίλου.
Εντυπωσιακό είναι το βόρειο ανάλημμα του θεάτρου, που αποκαλύφθηκε σε μήκος: 13μ. περίπου και ύψος: 3,50μ., ενώ ο τοίχος της βόρειας παρόδου έχει μήκος: 18,40μ. και σωζόμενο ύψος: 2,35μ.
Αντίστοιχα, ήλθε στο φως και η νότια πάροδος του θεάτρου καθώς και η σκηνή με την σκηνοθήκη (22,50 Χ 8,70μ.), με σωζόμενες τις λίθινες αύλακες (μήκους 50μ.) για την κίνηση της ξύλινης σκηνής («πήγμα»). Οι λίθινες αύλακες αποτελούν σπανιότατο στοιχείο των αρχαίων θεάτρων και απαντούν μόνο στο θέατρο της Μεσσήνης, της Μεγαλόπολης και της Σπάρτης.
Η μελλοντική ανασκαφή προβλέπεται να αποκαλύψει ολόκληρο το κοίλο, την έκταση βορείως της σκηνοθήκης και δυτικά της σκηνής, καθώς και την περιοχή νοτίως του κοίλου, όπου η έρευνα έχει φέρει στο φως τα ερείπια μνημειωδών οικοδομημάτων, που προφανώς σχετίζονται άμεσα με τη λειτουργία του αρχαίου θεάτρου.
Ωστόσο, το σημαντικότερο εγχείρημα είναι η ανασκαφή του κοίλου του θεάτρου, η οποία προβλέπεται εξαιρετικά επίπονη και χρονοβόρα, λόγω της μεγάλης έκτασης την οποία αυτό καταλαμβάνει, αλλά και των δυσχερών ανασκαφικών συνθηκών από τεχνικής πλευράς.
Κατά τις ανασκαφές έχει έλθει στο φως ένας τεράστιος όγκος λίθινου δομικού υλικού του αρχαίου θεάτρου, είτε ακέραιο είτε αποσπασματικά σωζόμενο, το οποίο πρέπει να συντηρηθεί, να συγκολληθεί, να ταυτιστεί και να τεκμηριωθεί, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στην μελλοντική αναστήλωση του μνημείου.
Το αρχαίο θέατρο της Θουρίας, το οποίο ήταν παντελώς άγνωστο έως σήμερα, προστίθεται πλέον στον κατάλογο των αρχαίων ελληνικών θεάτρων, που υπήρξαν και εξακολουθούν να θεωρούνται ως μνημεία τεράστιας πολιτιστικής αξίας τόσο από άποψη επιστημονικού ενδιαφέροντος, όσο και εξαιτίας του ρόλου τους στην πνευματική, κοινωνική και δημόσια ζωή των ανθρώπων από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας.
Η ολοκλήρωση της ανασκαφής και η αξιοποίηση του αρχαίου θεάτρου θα συμβάλλει ουσιαστικά στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, δεδομένου ότι θα αποτελέσει σημαντικό πόλο έλξης επισκεπτών και έναν νέο τουριστικό προορισμό στη Μεσσηνία, που θα αναβαθμίσει ποιοτικά τη ζωή των κατοίκων.
Αντικείμενο της Σύμβασης
Το αντικείμενο της Σύμβασης είναι η συνέχιση των αρχαιολογικών ερευνών στην Αρχαία Θουρία Μεσσηνίας, που αφορά στα ακόλουθα:
–Συνέχιση και ολοκλήρωση της ανασκαφής του αρχαίου θεάτρου της Θουρίας.
–Τεκμηρίωση: τοπογραφική, αρχαιολογική, αρχιτεκτονική του θεάτρου.
– Μελέτη ταύτισης των αρχιτεκτονικών μελών και η γραφική αποκατάσταση του μνημείου.
-Μελέτη συντήρησης, στερέωσης και αποκατάστασης του δομικού υλικού του θεάτρου, ώστε να ακολουθήσει η μελέτη αναστήλωσης του μνημείου.
– Συντήρηση, φωτογράφηση, σχεδίαση και μελέτη των κινητών και ακίνητων αρχαίων καθώς και η μερική αποκατάσταση του αρχαίου θεάτρου
–Έκδοση έντυπου υλικού για την προβολή του θεάτρου και του μνημειακού πλούτου της αρχαίας Θουρίας στο σύνολό του
–Συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας σε σημεία του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Θουρίας όπου έχουν ήδη διενεργηθεί ανασκαφικές τομές στο πλαίσιο του εγκεκριμένου πενταετούς ανασκαφικού προγράμματος (2019-2023)
Στο πλαίσιο υποστήριξης των συνεχιζόμενων αρχαιολογικών, θα πραγματοποιηθούν, τα κατωτέρω:
1. Απασχόληση επιστημονικού (αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, μηχανικοί, τοπογράφοι, γεωλόγοι, ζωολόγοι, ανθρωπολόγοι κλπ) και εργατοτεχνικού προσωπικού (φωτογράφος, σχεδιαστής, συντηρητές, εργάτες).
2. Διενέργεια Γεωφυσικής έρευνας σε επιλεγμένες περιοχές ειδικού ενδιαφέροντος σε όλη την έκταση της αρχαίας πόλης, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο εγκεκριμένο πενταετές αρχαιολογικό πρόγραμμα.
3. Σύνταξη τοπογραφικού διαγράμματος της ευρύτερης περιοχής και αποτύπωση των αρχαίων ευρημάτων.
4. Οργάνωση εργαστηρίου συντήρησης, ταξινόμηση και οργάνωση των αρχαίων κατόπιν εγκρίσεως του ΥΠΠΟΑ/ΕΦΑ Μεσσηνίας.
5. Χωματουργικές εργασίες.
6. Μελέτη στερέωσης και αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου της αρχαίας Θουρίας. Α΄μέρος: Αναλήμματα παρόδων. Σκηνή/Σκηνοθήκη.
