“30 χρόνια η πολιτική μας έναντι της Αλβανίας είναι αναποτελεσματική-Πρότυπο αναξιόπιστου και ψεύτη πολιτικού ο Ράμα”
Με ιδιαίτερη επιτυχία και πλήθος κόσμου πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 8 Νοεμβρίου 2025, στο ξενοδοχείο REX στην Καλαμάτα, η παρουσίαση του νέου βιβλίου του πρέσβη ε.τ. Αλέξανδρου Π. Μαλλιά, με τίτλο «Ελλάδα – Αλβανία: Αλήθειες και Σκιές». Το έργο του έμπειρου διπλωμάτη δεν είναι απλώς μια αποτύπωση των ελληνοαλβανικών σχέσεων· είναι μια κατάθεση ψυχής, μια διπλωματική εξομολόγηση και ταυτόχρονα ένα τεκμήριο πολιτικής αυτογνωσίας για όσα συχνά η ελληνική εξωτερική πολιτική επιλέγει να ξεχνά.
Η εκδήλωση, υπό την αιγίδα της Αμερικανικής Λεγεώνας στην Ελλάδα, ξεκίνησε με χαιρετισμό του Νίκου Παπαδόπουλου, Διοικητή της Οργάνωσης στην Ελλάδα και πρώην Ανώτατου Κυβερνήτη του Τάγματος των AHEPA, ενώ προβλήθηκε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου. Στο πάνελ των ομιλητών συμμετείχαν ο ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Δημήτρης Τσιόδρας, ο διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Γενεύης Μελέτης Μελετόπουλος και φυσικά ο ίδιος ο συγγραφέας. Τον συντονισμό είχε ο διεθνολόγος Θεόδωρος Κατσούφρος.
Ο Αλέξανδρος Μαλλιάς, γνωστός για τη νηφάλια αλλά διεισδυτική του προσέγγιση στα εθνικά ζητήματα, επιστρέφει στο προσκήνιο με ένα βιβλίο που φωτίζει τις σκιές πίσω από τα χαμόγελα της «καλής γειτονίας». Με την εμπειρία τριών κρίσιμων πρεσβευτικών θέσεων –στα Σκόπια, στα Τίρανα και στην Ουάσιγκτον– ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά τι σημαίνει η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη διπλωματία και την αυταπάτη. Η θητεία του στην Αλβανία (1999-2000), αν και σύντομη, σημάδεψε βαθιά την προσωπική και επαγγελματική του διαδρομή. Όπως ο ίδιος τονίζει, «είναι δύσκολο να διώξεις το συναίσθημα όταν η πατρίδα σε στέλνει να την υπηρετήσεις στα χώματα όπου πολέμησε ο πατέρας σου».
Επίτιμος δημότης Χειμάρρας και σταθερός υποστηρικτής του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού, ο Μαλλιάς καταθέτει στο βιβλίο του όχι μόνο μια ψύχραιμη ανάλυση αλλά και μια κραυγή αγωνίας για την τύχη της ελληνικής εθνικής μειονότητας στην Αλβανία. Με αφορμή την υπόθεση του Φρέντη Μπελέρη, εκλεγμένου δημάρχου Χειμάρρας που φυλακίστηκε με κατασκευασμένες κατηγορίες, ο πρέσβης ε.τ. αναδεικνύει τη δομική απουσία κράτους δικαίου στη γειτονική χώρα. «Η σκευωρία Μπελέρη», γράφει, «είναι ένα ράπισμα στις ίδιες τις ευρωπαϊκές αξίες».
Το βιβλίο συγκεντρώνει άρθρα και αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν την τελευταία τριετία και αποκαλύπτουν τη σταθερή στρατηγική των Τιράνων να υπονομεύουν την παρουσία του ελληνικού στοιχείου στη Χειμάρρα, υφαρπάζοντας περιουσίες και αλλοιώνοντας τη δημογραφική σύνθεση της περιοχής. Ο συγγραφέας δεν διστάζει να ασκήσει αυστηρή κριτική στην Αθήνα, επισημαίνοντας ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική πάσχει από έλλειψη συνέπειας και συνέχειας. «Στις σχέσεις μας με την Αλβανία», λέει, «έχουμε εθιστεί να περνάμε κάτω από τον πήχυ».
Στο βιβλίο περιλαμβάνονται πρόλογος του βουλευτή και πανεπιστημιακού Αγγέλου Συρίγου και εισαγωγικό σημείωμα του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου. Και οι δύο υπήρξαν, σύμφωνα με τον Μαλλιά, «οι αποτελεσματικότεροι μοχλοί ώθησης» που συνέβαλαν στην αναδιάταξη της ελληνικής στάσης απέναντι στην υπόθεση Μπελέρη. Η επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη να συμπεριλάβει τον φυλακισμένο τότε δήμαρχο στο ευρωψηφοδέλτιο της Ν.Δ. χαρακτηρίζεται από τον συγγραφέα ως «πράξη αποκατάστασης της τιμής της Ελλάδας». Ο Μπελέρης εξελέγη πανηγυρικά με 245.874 ψήφους, μετατρέποντας τη Χειμάρρα από τόπο διωγμών σε σύμβολο αξιοπρέπειας.
Η γραφή του Μαλλιά είναι λιτή, αιχμηρή και πολιτικά φορτισμένη, χωρίς περιττές διπλωματικές ευγένειες. Δεν χαρίζεται ούτε στους Αλβανούς ούτε στους Έλληνες. «Η Αλβανία διαθέτει στρατηγική, εμείς διαθέτουμε καλή πρόθεση», σημειώνει με σαρκασμό, περιγράφοντας μια χώρα που «δίνει χωρίς να απαιτεί ανταλλάγματα». Το βασικό του επιχείρημα είναι πως η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας πρέπει να περνά μέσα από την έμπρακτη προστασία των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας, και όχι από γενικόλογες διακηρύξεις. Προτείνει, μάλιστα, στοχευμένα μέτρα –όχι γενικές κυρώσεις– εναντίον όσων κρατικών αξιωματούχων ευθύνονται για διώξεις, ως το μόνο αποτελεσματικό μοχλό πίεσης.
Πέρα από την υπόθεση Μπελέρη, το βιβλίο ανοίγει ευρύτερο διάλογο για την κατεύθυνση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στα Βαλκάνια. Ο Μαλλιάς, ευρωπαϊστής εκ πεποιθήσεως και ένθερμος υποστηρικτής της συνεννόησης, δεν κρύβει την απογοήτευσή του για την απουσία εθνικής στρατηγικής. Υπενθυμίζει ότι «τα προβλήματα δεν εμφανίζονται τη στιγμή της υπογραφής μιας συμφωνίας, αλλά όταν πρέπει να εφαρμοστεί». Η εμπειρία του από το Υπουργείο Εξωτερικών –υπηρέτησε υπό 11 κυβερνήσεις και 15 υπουργούς– του επιτρέπει να μιλά με αυθεντία για το πώς η γραφειοκρατία και οι πολιτικοί κύκλοι συχνά ανακυκλώνουν τις ίδιες αδυναμίες.
Ο ίδιος γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει να εκπροσωπείς τη χώρα σου σε δύσκολες αποστολές. Από τη Γενεύη και τη Λιβύη, μέχρι τη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον, ο Μαλλιάς υπηρέτησε με συνέπεια τη διπλωματία και τίμησε τη χώρα του. Το 2007, τιμήθηκε στην Ουάσιγκτον με το διεθνές βραβείο Martin Luther King για τη συμβολή του στον διάλογο και την κατανόηση των λαών. Παρά τη συνταξιοδότησή του, παραμένει δραστήριος δημόσιος σχολιαστής, με συχνή αρθρογραφία και εμφανίσεις στα ΜΜΕ.
Η παρουσίαση του βιβλίου στην Καλαμάτα αποτέλεσε μια συγκινητική στιγμή για έναν διπλωμάτη που επέλεξε να υπηρετήσει και μετά την υπηρεσία. Με φόντο τα γεγονότα της Χειμάρρας, ο Μαλλιάς δεν αρκείται σε ιστορική αναδρομή· επιχειρεί να χτυπήσει καμπανάκι ευθύνης για το μέλλον.
Το μήνυμα του είναι σαφές: χωρίς σταθερότητα, αποφασιστικότητα και συνέπεια, η εξωτερική πολιτική κινδυνεύει να μετατραπεί σε ασκήσεις καλής θέλησης.
Το «Ελλάδα – Αλβανία: Αλήθειες και Σκιές» είναι τελικά κάτι πολύ περισσότερο από ένα βιβλίο διεθνολόγου. Είναι μια πράξη μνήμης απέναντι στη λήθη, μια υπενθύμιση ότι τα εθνικά ζητήματα δεν λύνονται με ευχές αλλά με στρατηγική. Και είναι ίσως το πιο προσωπικό έργο ενός ανθρώπου που γνωρίζει ότι η πραγματική διπλωματία αρχίζει εκεί που τελειώνουν οι ευγένειες.
