Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνώρισε με συντριπτική πλειοψηφία τις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου ως θύματα των εγκλημάτων της τουρκικής εισβολής του 1974, σηματοδοτώντας μια ιστορική δικαίωση.
Μια απόφαση με βαρύνουσα ιστορική, πολιτική και ηθική σημασία έλαβε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αναγνωρίζοντας για πρώτη φορά επίσημα τις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου ως θύματα των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής του 1974.
Με συντριπτική πλειοψηφία 575 ψήφων υπέρ, μόλις 33 κατά και 43 αποχές, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υιοθέτησε το ψήφισμα που εισηγήθηκε η ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Ελεονώρα Μελέτη, φέρνοντας στο επίκεντρο μια πτυχή της κυπριακής τραγωδίας που επί δεκαετίες παρέμενε σχεδόν αθέατη από τη διεθνή κοινότητα.
Το ψήφισμα καταδικάζει τη σεξουαλική βία, τους βιασμούς, τον εξαναγκαστικό εκτοπισμό, την αιχμαλωσία και τις πολυετείς ψυχολογικές και κοινωνικές συνέπειες που υπέστησαν χιλιάδες γυναίκες και κορίτσια κατά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, καλεί σε διατήρηση της ιστορικής μνήμης, σε στήριξη των επιζωσών και σε αναγνώριση των εγκλημάτων αυτών στο πλαίσιο του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η τουρκική εισβολή ξεκίνησε στις 20 Ιουλίου 1974, λίγες ημέρες μετά το πραξικόπημα που είχε οργανωθεί από τη χούντα των Αθηνών και την ΕΟΚΑ Β'. Η στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας εξελίχθηκε σε δύο φάσεις και οδήγησε στην κατάληψη περίπου του 37% του κυπριακού εδάφους. Περισσότεροι από 200.000 Ελληνοκύπριοι εκτοπίστηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες, χιλιάδες σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, ενώ εκατοντάδες παραμένουν μέχρι σήμερα αγνοούμενοι.
Μέσα στο χάος του πολέμου καταγράφηκαν πολυάριθμες μαρτυρίες για βιασμούς, σεξουαλικές κακοποιήσεις και άλλες μορφές έμφυλης βίας εις βάρος γυναικών και ανήλικων κοριτσιών.
Για δεκαετίες, όμως, οι περισσότερες από αυτές τις ιστορίες έμειναν κρυφές. Ο κοινωνικός στιγματισμός, ο φόβος, η ντροπή αλλά και η προσπάθεια πολλών οικογενειών να προστατεύσουν τα θύματα οδήγησαν στη σιωπή. Πολλές γυναίκες δεν μίλησαν ποτέ δημόσια για όσα βίωσαν, ενώ αρκετές έφυγαν από τη ζωή χωρίς να δουν την αναγνώριση της τραγωδίας τους.
Ιστορικές καταγραφές και μαρτυρίες αναφέρουν ότι μετά την εισβολή εκατοντάδες γυναίκες έμειναν έγκυες ως αποτέλεσμα βιασμών, γεγονός που οδήγησε ακόμη και σε ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις για τη διακοπή κυήσεων εκείνη την περίοδο. Παράλληλα, πολλές οικογένειες βρέθηκαν αντιμέτωπες με κοινωνικές προκαταλήψεις που επιδείνωσαν το τραύμα των θυμάτων.
Το θέμα άρχισε να αποκτά μεγαλύτερη διεθνή προβολή τα τελευταία χρόνια, μέσα από πρωτοβουλίες Κυπρίων ευρωβουλευτών, οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επιζωσών που αποφάσισαν να καταθέσουν δημόσια τις μαρτυρίες τους. Η Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (FEMM) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πραγματοποίησε σχετική έρευνα και κατέγραψε στοιχεία και μαρτυρίες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του τελικού ψηφίσματος.
Η σημασία της απόφασης ξεπερνά τα όρια της Κύπρου. Πρόκειται για μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις όπου ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο αναγνωρίζει ρητά και με τόσο σαφή τρόπο τη σεξουαλική βία ως όπλο πολέμου σε μια ιστορική σύγκρουση που εξακολουθεί να παράγει πολιτικές και ανθρωπιστικές συνέπειες μέχρι σήμερα. Το ψήφισμα εντάσσει πλέον τις γυναίκες της Κύπρου στην επίσημη ευρωπαϊκή ιστορική μνήμη και αναδεικνύει τη διάσταση του φύλου στις ένοπλες συγκρούσεις.
Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά τα γεγονότα του 1974, η απόφαση της Ευρωβουλής θεωρείται από πολλούς μια πράξη καθυστερημένης αλλά ουσιαστικής δικαίωσης. Δεν αλλάζει την ιστορία, ούτε θεραπεύει τις πληγές που άφησε ο πόλεμος, όμως αναγνωρίζει θεσμικά μια αλήθεια που για δεκαετίες παρέμενε στο περιθώριο. Και για τις γυναίκες που βίωσαν τη βία, τη σιωπή και την κοινωνική απομόνωση, αυτή η αναγνώριση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα ιστορικής δικαιοσύνης.
