"Καμπανάκι" από Μπένο: "Είναι ζήτημα αν έχουμε 10 χρόνια μπροστά μας για να εξαντληθεί και το τελευταίο οικόπεδο-Η πόλη δεν έχει μεγάλο απόθεμα πολεοδομικής γης"
Σε μια προσωπική εξομολόγηση προχώρησε ο πρώην Δήμαρχος Καλαμάτας Σταύρος Μπένος, με αφορμή τη συμπλήρωση 40 ετών από το καταστροφικό γεγονός του σεισμού του 1986, με τον ίδιο να καλείται μέσα σε μερικές ώρες να διαχειριστεί την πιο δύσκολη κατάσταση της Καλαμάτας, που είχε πληγεί συθέμελα από το σεισμό, με σπίτια να έχουν καταρρεύσει, υποδομές να έχουν διαλυθεί, νεκρούς και καταπλακωμένους από τα ερείπια.
Οι δύο ημερομηνίες-σταθμοί για την Καλαμάτα: 30 Σεπτεμβρίου 1985 και 1 Οκτωβρίου 1986
Ο ίδιος θέλησε να επικεντρωθεί όχι τόσο στο γεγονός του σεισμού αυτό καθαυτό αλλά στο πριν και το μετά του σεισμού. Το στάδιο της πρόληψης, πριν τις φυσικές καταστροφές, και τη φάση της άμεσης αντιμετώπισης, αλλά και η μακροχρόνια φάση της οριστικής ανασυγκρότησης. Έκανε λόγο για δύο ημερομηνίες- σταθμούς για την πόλη, πολύ πριν το σεισμό της Καλαμάτας, και μετά, καλώντας τον νυν Δήμαρχο να συμπεριλάβει στο επίσημο καλεντάρι της πόλης και στην ιστορία του σεισμού και αυτές τις δύο ημερομηνίες-ορόσημα για την πόλη, όπως το έθεσε ο ίδιος. Ως ιστορική μέρα χαρακτήρισε τις 30 Σεπτεμβρίου 1985, σχεδόν ένα χρόνο πριν το μεγάλο σεισμό, την οποία ο Σταύρος Μπένος χαρακτήρισε ως "δραματική νύχτα", αναφερόμενος στην απόφαση να μειώσουν το συντελεστή δόμησης, "ήταν εφιαλτικά ψηλά", όπως είπε, και από τους 6 ορόφους που ήταν μέχρι τότε οι νέες πολυκατοικίες στην Καλαμάτα, να ορίσουν πλαφόν μέχρι 4 ορόφους, θέλοντας να προστατεύσουν την πόλη και ειδικά το ιστορικό κέντρο και τη φυσιογνωμία του από πανύψηλες πολυκατοικίες που ξεφύτρωναν η μια πίσω από την άλλη. Έκανε μάλιστα λόγο για "χίλιους τραμπούκους που είχαν έρθει με λεωφορεία στην Καλαμάτα" και με άγριες διαθέσεις, εξηγώντας ότι το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδρίασε με 150 αστυνομικούς έξω και τον Εισαγγελέα μέσα στην αίθουσα, υποστηρίζοντας ότι εκείνο το βράδυ "σώθηκε η πολεοδομική νομοθεσία".
Όπως εξήγησε, η παράταξή του επιδίωκε να αναδείξει δύο μεγάλους τομείς για την πόλη, τον Πολιτισμό και το Περιβάλλον, συμπληρώνοντας ότι τότε ο Μάνος Χατζηδάκης και με το Γιώργο Κουρουπό κατέβηκαν στην Καλαμάτα και σήμερα ζούμε αυτό το θαύμα", αναφερόμενος προφανώς στην πολιτιστική άνθηση της Καλαμάτας με τη ΔΕΠΑΚ (σημερινή ΦΑΡΙΣ), που ιδρύθηκε το 1985. Αναφέρθηκε στη συμβολή του αείμνηστου Πολεοδόμου Γρηγόρη Διαμαντόπουλου που κλήθηκε από τον ίδιο και ήρθε στην Καλαμάτα για να εργαστεί για την πολεοδομική της ανάπτυξη. Μάλιστα όπως είπε ο Σταύρος Μπένος του είχε χαρακτηρίσει το παραλιακό μέτωπο ως την προίκα της πόλης, και του είχε πει να το προσέχει. "Η πόλη τότε είχε υστερία και ήθελε να κάνει λιμάνι στην παραλία, ήθελε να κάνει ναυπηγεία", είπε ο Σταύρος Μπένος. Το πολεοδομικό του 1905 προέβλεπε πολυκατοικίες κάτω από τη Ναυαρίνου", είπε χαρακτηριστικά. Βρήκε τότε ως σύμμαχο τον αείμνηστο υπουργό Στέφανο Μάνο. Αργότερα εκδόθηκε το προεδρικό διάταγμα που προστάτευε το ιστορικό κέντρο της πόλης και απαγόρευε την ανέγερση πολύ υψηλών κτηρίων. "Από το 1978 το μισό πρόγραμμα που ξεκινήσαμε αφορούσε την πολεοδομική ανασυγκρότηση". "Ήμασταν ο μόνος δήμος στη χώρα που υιοθετήσαμε τον νόμο του Στέφανου Μάνου", δήλωσε χαρακτηριστικά. Αργότερα με την αλλαγή της Κυβέρνησης και το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία ανέλαβε Υπουργείο ο Αντώνης Τρίτσης, έκανε νέο νόμο, και έτσι όπως είπε ο Σταύρος Μπένος έπρεπε τρίτη φορά να πολεοδομήσουν την πόλη, εξηγώντας όλη εκείνη τη μεγάλη περιπέτεια που είχε να αντιμετωπίσει και τις αντιδράσεις. "Εκείνο το βράδυ δεν διασώθηκε μόνο η Καλαμάτα, διασώθηκε η πολεοδομική νομοθεσία", όπως είπε χαρακτηριστικά. Αυτές οι ρυθμίσεις συνεχίστηκαν μέχρι το 1988 και "όλα τα διατάγματα είχαν ρυθμίσεις που δεν άφησαν τίποτα στην τύχη". "Από το 1984 μέχρι το 1988 βγήκαν όλες οι αποφάσεις για τη πόλη μας που ήταν η ασπίδα στους σεισμούς. Η πρώτη απόφαση του 1984 ήταν η πεζοδρόμηση της Αριστομένους με την υπογραφή Τρίτση, και η τελευταία απόφαση ήταν η μεγάλη μάχη που δώσαμε για τα νεοκλασικά και το ιστορικό κέντρο(διάταγμα για το Ιστορικό Κέντρο Καλαμάτας).
Αναφερόμενος στη νύχτα του σεισμού, περιέγραψε τον εαυτό του ότι βίωνε μια "σχιζοφρένεια", για να αντιμετωπίσει την κατάσταση, ωστόσο είχε "μια παράλογη αισιοδοξία γιατί έβλεπα όλη την πόλη μπροστά μου". Ο πρώην Δήμαρχος αναφέρθηκε στους προβληματισμούς που είχε με τον Γρηγόρη Διαμαντόπουλο για το μέλλον της πόλης, αφού τότε δεν υπήρχε πολιτική πολιτικής προστασίας για τις πόλεις που βίωναν φυσικές καταστροφές, και σε αυτό ο Γρηγόρης Διαμαντόπουλος πρότεινε ένα ολιστικό πρόγραμμα για την εποχή εκείνη το "Μεσογειακό Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα", και ξεκίνησαν να δουλεύουν πάνω στο πρόγραμμα αυτό.
Το ολιστικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης της Καλαμάτας των 2-3 δις ευρώ το 1986-"Στρατηγός" το Δημοτικό Συμβούλιο
Η δεύτερη ημερομηνία, ήταν ένα μήνα μετά το μεγάλο σεισμό, την 1η Οκτωβρίου του 1986, όταν ήρθε στην Καλαμάτα ο Επίτροπος περιφερειακής ανάπτυξης, Γρηγόρης Βάλτης μαζί με τον Ιταλό Γενικό διευθυντή Περιφερειακής Ανάπτυξης Γκαουντέντσι και ενθουσιάστηκαν με το ολιστικό πρόγραμμα, και τότε συγκροτήθηκε η πρώτη Επιτροπή Παρακολούθησης της Ευρώπης. Αυτό το χρηματοδοτικό πρόγραμμα, όπως είπε ο Σταύρος Μπένος, έδωσε τότε στην Καλαμάτα 5 δις δραχμές, με τον ίδιο να εξασφαλίζει άλλα 100 δις δραχμές από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, που μαζί με τους εθνικούς πόρους ήταν 220 δις δραχμές, σημερινά 2-3 δις ευρώ, όπως είπε χαρακτηριστικά, για την ανασυγκρότηση της πόλης. Χαρακτήρισε ως "στρατηγό" το Δημοτικό Συμβούλιο στην επίτευξη αυτής της χρηματοδότησης, "ένα τόσο ωραίο και συναινετικό συμβούλιο", όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος, συμπληρώνοντας "σαν μια ψυχή είμαστε όλοι μας. Πόσο ομοψυχία υπήρχε στην πόλη. Η μεγάλη μας δύναμη ήταν αυτή. Δεν χάσαμε ούτε ένα έργο. Από τότε μπήκαν οι βάσεις για τον Περιφερειακό Δακτύλιο, ο οποίος έγινε μετά από 30 χρόνια... "
Παρομοίασε το πρόγραμμα ανασυγκρότησης του Έβρου με αυτό της Καλαμάτας, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για ότι έγινε, χωρίς να επεκταθεί περαιτέρω, ωστόσο δήλωσε ότι το πρόγραμμα ανασυγκρότησης της βόρειας Εύβοιας προχωράει κανονικά. Τα ολιστικά προγράμματα Καλαμάτας, Εύβοιας και Έβρου όπως είπε, δεν έχουν ξαναγίνει στη χώρα μας καθώς "όλα τα προγράμματα φυσικών καταστροφών μετά από ένα δύο χρόνια φυλλοροούν". Αναφέρθηκε στις βραβεύσεις της Καλαμάτας από την Ένωση Ευρωπαίων Πολεδόμων για αυτό το ολιστικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης, βραβείο από τη Europa Nostra, βραβεύτηκε για το πρόγραμμα κατοικίας (εργατικής) μετά τους σεισμούς, τόσο της Αγίας Τριάδας όσο και στο πρώην Στρατόπεδο με αρχιτέκτονα τον Τομπάζη και τις βιοκλιματικές κατοικίες που κατασκευάστηκαν τότε. Ενώ ευρωπαϊκό βραβείο έλαβε η πόλη και για το Πάρκο Σιδηροδρόμων Καλαμάτας με το υπαίθριο Μουσείο Τρένων και με αρχιτέκτονα τον Λόη Παπαδόπουλο.
"Ασίγαστος πατριωτισμός"-"Δεν έχω καμία αντιπολιτευτική διάθεση, τα λέω μέσα από την ψυχούλα μου"
Αναφερόμενος στην Καλαμάτα του σήμερα απηύθυνε δραματική έκκληση στον Δήμαρχο Καλαμάτας-διευκρινίζοντας ότι δεν έχει καμία αντιπολιτευτική διάθεση αλλά τα λέει "μέσα από την ψυχούλα του", κάνοντας λόγο για έναν "ασίγαστο πατριωτισμό" που τον διαπνέει για την πόλη και για τη χώρα, και πώς 50 χρόνια στην πολιτική δεν έχει διάθεση αντιπαράθεσης. Συγκεκριμένα, ολοκληρώνοντας την ομιλία του, δήλωσε:
"Η πόλη απειλείται. Είναι θύμα της επιτυχίας της . Η πόλη που σχεδιάστηκε με καθολικό πολεοδομικό σχεδιασμό στο διάστημα 84'-88'που βγήκαν τα σχετικά πολεοδομικά διατάγματα, δεν έχει μεγάλο απόθεμα πολεοδομημένης γης. Η ισορροπία στην αγορά έχει αλλάξει δραματικά. Εννοώ τη ζήτηση με την προσφορά. Έχουμε ελάχιστη προσφορά οικοπέδων και τεράστια ζήτηση. Βγαίνουν συνεχώς δείκτες επενδυτικοί για την πόλη μας, και βλέπω να γιορτάζουμε ενώ θα έπρεπε να κλαίμε. Ο τελευταίος δείκτης από τον "Σπιτόγατο" είναι ότι είμαστε η πιο ακριβή πόλη. Έχουμε 3.000 ευρώ το τμ κατά μέσο όρο στις οικοδομές, στο στεγαστικό. Ένας άλλος δείκτης που βγήκε από ένα άλλο παγκόσμιο περιοδικό, ότι είμαστε πρώτοι μαζί με τους Αγίους Σαράντα στους νομάδες (ψηφιακούς). Επίσης, το AirBnB καλπάζει. Αυτό σημαίνει ότι με υπολογισμούς που έκανα εγώ-που μπορεί να γίνουν και πιο επιστημονικοί από τον Δήμο, είναι ζήτημα αν έχουμε 10 χρόνια μπροστά μας για να εξαντληθεί και το τελευταίο οικόπεδο. Και για να εξασφαλίσουμε νέα οικόπεδα, νέα πολεοδομημένη γη θέλουμε τουλάχιστον μια δεκαετία. Άρα δεν έχουμε χρόνο.
"Αυτό που έγινε τη δεκαετία του 1980, ο καθολικός σχεδιασμός να ξεκινήσει τώρα. Γιατί αν δεν ξεκινήσει τώρα, με τις "γκρίζες" ζώνες που ζώνουν την πόλη-εννοώ κάποιες ρυθμίσεις προετοιμασίας όπως είναι το Γενικό Πολεοδομικό του 2011. Δεν θωρακίζουν την πόλη. Είναι αδύναμη η πόλη. Και τώρα θα ορμήσουν όλα τα όρνια του κόσμου για αυτή την όμορφη πόλη μας"
Και αυτή τη φορά δεν θα είναι οι καημένοι, οι φτωχοί άνθρωποι που θα θέλουν να εξασφαλίσουν το σπίτι τους. Θα είναι πάσης μορφής και φύσεως συμφέροντα που δεν θα μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε...Θα μας διχάσουνε..θα βγούμε σε διάφορα στρατόπεδα-το ακούω και γελάω-αυτοί που θέλουν και αυτοί που δεν θέλουν τις επενδύσεις. Αυτός ο καθολικός σχεδιασμός, Δήμαρχε προτείνω, εμείς το κάναμε αυτό όταν δεν είχαμε μια δραχμή στο ταμείο μας- να γίνει από Δημοτικούς πόρους. Να μην εξαρτάται ούτε από το εθνικό πρόγραμμα, ούτε από τις κυβερνήσεις, ούτε καν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι ταπεινοί οι πόροι που χρειάζονται από ένα τέτοιο σχέδιο. Και το σχέδιο αυτό μαζί με όλα τ' άλλα θα εξασφαλίσει τα δύο μεγάλα δημόσια αγαθά της πόλης: Το σχεδιασμό να ανοίξει η πόλη, να είναι κυρίαρχη η πόλη για το σχεδιασμό της, και το δεύτερο, η σωτηρία εις το διηνεκές του υπέροχου παραλιακού μετώπου. Εγώ συνάντηση 3-4 κρίσεις για να σώσω 4 χλμ παραλιακό μέτωπο. Τα ναυπηγεία, τη χερσαία ζώνη του Λιμανιού, μετά ο ΕΟΤ ήθελε να κάνει τη Μαρίνα εκεί, για να μην έχει κόστος στις λιμενικές εγκαταστάσεις, και βεβαίως τα οικοδομικά τετράγωνα.
Έχουμε ένα παραλιακό μέτωπο 18χλμ. Φανταστείτε να είναι ελεύθερο και προσβάσιμο, τι θα είναι η πόλη μας στο μέλλον. Θέλω να φύγω με μια πρόταση απόψε, θα προτείνω στο Δημοτικό Συμβούλιο, εντελώς αγνά, να κάνουμε όλη αυτή την προσπάθεια του καθολικού σχεδιασμού όλοι μαζί, και μάλιστα να κάνεις και μια υπέρβαση Δήμαρχε. Το πρόγραμμα αυτό αξίζει να το ονομάσουμε "Γρηγόρης Διαμαντόπουλος". Να τιμήσουμε έναν άνθρωπο που θα έπρεπε να του έχουμε ένα άγαλμα στο κέντρο της Καλαμάτας, και που τον έχουμε αφήσει στην τύχη, αυτόν τον άνθρωπο που κυριολεκτικά έσωσε την πόλη.
Τέλος ολοκλήρωσε την ομιλία του παρουσιάζοντας ένα φυλλάδιο του 1989, με τα προγράμματα, τα έργα και τους προϋπολογισμούς που είχαν "τρέξει" τα 3 πρώτα χρόνια στην Καλαμάτα. "Αυτό το φυλλάδιο πρέπει να μοιραστεί σε όλα τα σπίτια. Για να καταλάβουν όλοι, και κυρίως τα παιδιά τι έχει συμβεί σε αυτή την πόλη", δήλωσε χαρακτηριστικά.
